N i e u w s
 

De zaak tegen Willem Mengelberg

Mengelberg was uitermate populair in Nederland, maar door zijn houding tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam hier een einde aan. In 1947 werd hij gevoelig gestraft door een zuiveringscollege, de Centrale Ereraad, die hem een dirigeerverbod oplegde van zes jaar.

Prangende vragen
Frederik Heemskerk probeerde naar aanleiding van de stukken die hij bestudeerd heeft van dit zuiveringsproces, antwoord te geven op een aantal prangende vragen, zoals:
• Wat werd Mengelberg nu precies verweten?
• Kreeg hij een eerlijk proces?
• Waarvoor werd hij uiteindelijk gestraft?
• Was die straf terecht?

NRC
Voor muziekjournalist Kasper Jansen, die aanwezig was bij de lezing van Heemskerk, was dit aanleiding voor een kort verslag in NRC-Handelsblad van 24 maart 2012. Vanwege de foutieve weergave stuurde Frits Zwart een correctie naar het NRC, die niet werd gepubliceerd:

‘Geachte heer Zwart,

Hartelijk dank voor de toezending van uw brief. Wij moeten u echter berichten dat wij deze niet zullen plaatsen. Onze voorkeur is uitgegaan naar andere bijdragen. Wel hebben wij uw e-mail ter informatie doorgestuurd naar Kasper Jansen.

Het spijt ons u niet anders te kunnen berichten.

Met vriendelijke groet,
Redactie Opinie
NRC Handelsblad'

Volledige bijdragen
De bijdragen van Kasper Jansen en Frits Zwart zijn hier te lezen:
• 'Mengelberg werd slecht berecht'  (Kasper Jansen, NRC 24 maart 2012)
• Het proces van Mengelberg  (repliek Frits Zwart)

28 maart 2012

Jaarvergadering met lezing: 23 maart 2012

Het bestuur van de Willem Mengelberg Vereniging heeft het genoegen u uit te nodigen voor de eerstvolgende bijeenkomst op vrijdag 23 maart 2012 in de aula van de Koninklijke Bibliotheek, Prins Willem Alexanderhof 5 in Den Haag.

De Koninklijke Bibliotheek bevindt zich aan de noordkant van het NS-station Den Haag Centraal op enkele loopminuten afstand. Nabij het station is ook een parkeergarage.

Programma:

14.30 - 15.30 uur          algemene ledenvergadering (alleen voor leden WMV)

15.30 - 16.00 uur          pauze met koffie en thee

16.00 - 17.30 uur          De zaak tegen Willem Mengelberg, door Frederik Heemskerk (zie hieronder)

17.30 - 18.30 uur          borrel

De toegangsprijs voor leden van de WMV bedraagt € 10,- en voor niet-leden € 15,- inclusief borrel. Aanmelding vóór 17 maart 2012 per e-mail, onder vermelding van het aantal personen, via  a.meurer*planet.nl. Het verschuldigde bedrag kunt u overmaken op rekening 155802 t.n.v. Willem Mengelberg Vereniging o.v.v. ‘23 maart 2012’.

Wij hopen u op 23 maart aanstaande te mogen begroeten.

De zaak tegen Willem Mengelberg

Willem Mengelberg was bijna vijftig jaar chef-dirigent van het Concertgebouworkest. Hij gaf het orkest al vroeg in de vorige eeuw de status die het nu nog steeds heeft. Door hem maakte het Nederlandse publiek kennis met de muziek van Mahler en vele andere moderne componisten van die tijd. In de dertiger jaren was hij bij het Nederlandse volk populairder dan koningin Wilhelmina. Maar zijn houding in de oorlog maakte aan die bewondering een einde. In 1947 werd hij gevoelig gestraft door een zuiveringscollege: de Centrale Ereraad. Die legde hem een dirigeerverbod op van zes jaar. Mengelberg stierf vlak voordat die termijn was verstreken. Oud-strafrechter mr. Frederik Heemskerk heeft de zaak bestudeerd aan de hand van de volgende vragen: 

· Wat werd Mengelberg nu precies verweten?

· Kreeg hij een eerlijk proces?

· Waarvoor werd hij uiteindelijk gestraft en was zijn veroordeling terecht?

Diskotabel met dirigent Jan Willem de Vriend
over Beethoven, Mengelberg, Toscanini en Furtwängler

In een uitzending van Radio4’s Diskotabel op de eerste dag van 2012 werd veel aandacht besteed aan Ludwig van Beethoven (te horen zijn delen uit de Achtste en de Vierde symfonieën). Dirigent Jan Willem de Vriend werd uitgebreid geïnterviewd en hij heeft het onder meer over de invloed die Willem Mengelberg heeft op zijn muzikale denken. Ook noemt hij zaken over Arturo Toscanini en Wilhelm Fürtwangler, geheel in het verlengde van wat Leo Samama tijdens de door deze vereniging georganiseerde bijeenkomst vertelde in de Koorzaal van het Concertgebouw in november vorig jaar.

De uitzending is via internet te beluisteren door te klikken op deze link:

http://player.omroep.nl/?aflID=13598108